سپاه و رعيتش عدالت كند . كلام روشن است و محتاج شرح نيست . كلمهء 3 - قال أمير المؤمنين عليه السّلام : ما حصّن الدّول مثل العدل « 1 » . ترجمه : فرمود هيچ صفتى دولتها را مانند صفت عدل بر رعيت از حوادث عالم حفظ نتواند كرد . شرح : عدالت يگانه وسيله حفظ دول است چنان كه ظلم يگانه موجب انحطاط ملل كه در كلمه ديگر فرمود : ظلم المرء يوبقه و يصرعه . ظلم انسان موجب هلاك و سقوط اوست . و در كلمهء ديگر فرمود : العدل قوام البريّة . عدالت نگهبان خلق است . به شرح نيازمند نيست . كلمهء 4 - قال أمير المؤمنين عليه السّلام : أحسن الملوك حالا من حسن عيش النّاس فى عيشه و عمّ رعيّته بعدله « 2 » . ترجمه : بهترين سلاطين « در عالم دنيا و آخرت » آن سلطانست كه در روزگارش مردم خوش زندگانى كنند و عدلش به تمام رعيّت شامل باشد . به شرح نيازمند نيست . كلمهء 5 - قال أمير المؤمنين عليه السّلام : أجلّ الامراء من لم يكن الهوى عليه أميرا « 3 » . ترجمه : بزرگترين فرمان داران عالم آن كس است كه محكوم فرمان هواى نفس

--> ( 1 ) . غرر و درر آمدى ، شرح آقا جمال ، ج 6 ، ص 74 ، ش 9574 ؛ و غرر و درر ط نجف ، ص 309 ، س 18 ؛ و ط صيدا ، ص 229 ، س 17 . در اين مصادر و نسخه خطّى غرر و درر متعلق به نگارنده بالاتّفاق عبارت اين كلمه را بدين صورت نقل كرده‌اند : « ما حصّن الدول به مثل العدل » كه فعل را بايد مجهول خواند چنان كه آقا جمال ترجمه فرموده است : « محكم نگاهداشته نشده دولتها به چيزى مثل عدل » . به نقل حضرت استاد الهى طيّب اللّه رمسه و شرّف نفسه فعل معلوم است و « مثل » فاعل ، و با ظاهر عبارت مناسب‌تر است چه اگر « الدول » نايب فاعل فعل مجهول باشد بهتر اين بود كه فعل مؤنث آورده شود . قوله : در كلمه ديگر فرمود : « ظلم المرء » غرر و درر آمدى ، ط نجف ، ص 211 ، س 2 ؛ و ط صيدا ، ص 152 ، س 5 ؛ و شرح آقا جمال ، ج 4 ، ص 280 ، ش 6076 . قوله : و در كلمه ديگر فرمود : « العدل . . . » غرر و درر آمدى ، شرح آقا جمال ، ج 1 ، ص 203 ، ش 813 . ( 2 ) . غرر و درر آمدى ، ط نجف ، ص 96 ، س 2 ؛ و ط صيدا ، ص 70 ، س 18 ؛ و شرح آقا جمال ، ج 2 ، ص 451 ، ش 3261 . ( 3 ) . غرر و درر آمدى ، ط نجف ، ص 94 ، س 4 ؛ و شرح آقا جمال خوانسارى ، ج 2 ، ص 438 ، ش 3202 .